Ryzyko giełdowe - co musisz wiedzieć

Czym jest ryzyko giełdowe?

Ryzyko giełdowe to prawdopodobieństwo, że rzeczywisty zysk z inwestycji odbiegnie od tego, którego się spodziewałeś - łącznie z możliwością utraty części lub całości wpłaconych pieniędzy.¹ Jego źródłem jest naturalna zmienność cen na wolnym rynku, gdzie wartość akcji i innych instrumentów zmienia się każdego dnia.²

Ryzyko to nieodłączna część inwestowania

Na giełdzie nie istnieje zysk bez ryzyka. Kiedy kupujesz akcje, godzisz się na niepewność - nikt nie zagwarantuje Ci, ile zarobisz ani czy w ogóle zarobisz.

Zysk jest w praktyce nagrodą za przyjęcie tej niepewności. Im większą niepewność akceptujesz, tym wyższej premii możesz oczekiwać, choć nadal nie masz jej pewności.

Dobrym punktem odniesienia jest lokata bankowa. Daje niemal pewny, ale niski procent, bo depozyty do równowartości 100 000 euro chroni gwarancja Bankowego Funduszu Gwarancyjnego; akcje mogą dać więcej, lecz ceną za to jest brak takiej gwarancji. Zanim zaczniesz, warto rozważyć, czy opłaca się grać na giełdzie przy takim kompromisie między bezpieczeństwem a zyskiem.³

Strata wirtualna a strata zrealizowana

Nie każdy spadek wartości portfela oznacza realną stratę. Warto rozdzielić dwa pojęcia, które łatwo ze sobą pomylić.

Strata wirtualna (nazywana też papierową) to spadek bieżącej wyceny aktywów, których wciąż nie sprzedałeś. Istnieje tylko na papierze i może się zmienić, dopóki trzymasz dany instrument - dlatego tak duże znaczenie ma horyzont inwestycyjny, czyli czas, na jaki lokujesz kapitał.

Strata zrealizowana pojawia się w chwili sprzedaży poniżej ceny zakupu. Dopiero wtedy staje się faktem i wpływa na stan Twojego konta.

Przykład: kupujesz akcje za 100 zł, a ich kurs spada do 70 zł. Masz stratę wirtualną 30 zł. Po sprzedaży zamienia się ona w stratę zrealizowaną 30 zł; jeśli zaczekasz, a kurs wróci do 100 zł, strata znika.

Relacja zysku do ryzyka

Na rynku obowiązuje prosta zależność: wyższy potencjalny zysk zwykle idzie w parze z większym ryzykiem. Ryzyko giełdowe jest zresztą tylko jednym z rodzajów ryzyka rynkowego, na jakie narażony jest inwestor. Instrumenty, które mogą dać dużo, częściej mocno wahają się na wartości.⁴

To dlatego obligacje skarbowe uchodzą za spokojne, a akcje młodych spółek technologicznych za zmienne. Pierwsze oferują niższy, przewidywalny dochód; drugie kuszą wysoką stopą zwrotu, ale ich kurs potrafi gwałtownie rosnąć i spadać, co jest typowe dla inwestowania spekulacyjnego.

Zapamiętaj przy tym, że wyższe ryzyko nie jest obietnicą wyższego zysku. To jedynie warunek, który musi być spełniony, by taki zysk stał się w ogóle możliwy.

Ryzyko giełdowe - korzyści i zagrożenia

Korzyści związane z ryzykiem giełdowym	Zagrożenia związane z ryzykiem giełdowym
Ryzyko jest źródłem premii - bez niego zysk przewyższający inflację byłby trudny do osiągnięcia.	Istnieje realna możliwość utraty części, a w skrajnych przypadkach całości zainwestowanego kapitału.
Zmienność cen tworzy okazje do zakupu wartościowych aktywów po niższej cenie.	Gwałtowne wahania kursów sprzyjają emocjonalnym, pochopnym decyzjom.
Świadomość ryzyka pozwala dopasować inwestycje do własnej tolerancji na wahania.	Stratę wirtualną łatwo pomylić z realną, co skłania do sprzedaży w najgorszym momencie.

Źródła tekstu

1. Komisja Nadzoru Finansowego. “Podstawowe strategie inwestowania.” ↩

2. Komisja Nadzoru Finansowego. “Scenariusze lekcji z zakresu ryzyka związanego z inwestowaniem na rynkach kapitałowych i terminowych.” ↩

3. Bankowy Fundusz Gwarancyjny. “Poziom gwarancji.” ↩

4. Komisja Nadzoru Finansowego. “Wprowadzenie do inwestycji finansowych.” ↩