OKI – co to jest osobiste konto inwestycyjne?
OKI (Osobiste Konto Inwestycyjne) to dobrowolny rachunek, na którym od 1 stycznia 2027 r. można oszczędzać i inwestować bez płacenia podatku Belki od zysków.
Konto wprowadziła ustawa z 3 lipca 2026 r. o osobistych kontach inwestycyjnych (Dz.U. 2026 poz. 1098). Ustawa wchodzi w życie 1 stycznia 2027 r., więc pierwsze konta ruszą właśnie wtedy.1
Własny scenariusz można sprawdzić w kalkulatorze OKI.
OKI nie jest jednym produktem, tylko „opakowaniem podatkowym”. To ramka prawna, którą nakłada się na znane już rachunki: konto oszczędnościowe lub lokatę w banku, rachunek maklerski, rejestr w funduszu inwestycyjnym, rachunek w ubezpieczeniowym funduszu kapitałowym albo w dobrowolnym funduszu emerytalnym.1 Od wybranej formy zależy, w co trafią pieniądze.
W odróżnieniu od kont emerytalnych OKI nie blokuje pieniędzy do 60. czy 65. roku życia. Sprawdza się więc jako konto na cele za kilka lub kilkanaście lat, np. wkład własny na mieszkanie czy edukację dzieci.
Nazwa „osobiste konto inwestycyjne” i skrót „OKI” są chronione prawem. Mogą się nimi posługiwać tylko instytucje, które prowadzą takie konta zgodnie z ustawą, a za nieuprawnione użycie grozi grzywna do 1 mln zł lub nawet kara więzienia.1
Kto może założyć OKI i gdzie?
OKI może założyć każda pełnoletnia osoba fizyczna – w banku, domu maklerskim, funduszu inwestycyjnym, dobrowolnym funduszu emerytalnym lub zakładzie ubezpieczeń.
Ustawa wymaga ukończenia 18 lat. W umowie podaje się m.in. imię, nazwisko, adres i numer PESEL. Konto ma zawsze jednego właściciela, więc nie da się założyć wspólnego OKI, np. dla małżonków.1
OKI prowadzą:1
- banki – w formie konta oszczędnościowego lub lokaty,
- domy maklerskie i banki prowadzące działalność maklerską – w formie rachunku maklerskiego,
- fundusze inwestycyjne otwarte zarządzane przez TFI – w formie rejestru jednostek funduszu,
- dobrowolne fundusze emerytalne zarządzane przez PTE – w formie rachunku w funduszu,
- zakłady ubezpieczeń na życie – w formie rachunku w ubezpieczeniowym funduszu kapitałowym (UFK).
Liczba kont nie jest ograniczona. Można mieć np. OKI w banku na lokatę i drugie w domu maklerskim na akcje. Bank lub dom maklerski może też zaproponować tzw. umowę parasolową, czyli jedną umowę obejmującą kilka form OKI naraz: konto bankowe, rachunek maklerski i fundusze inwestycyjne.1
Nad prowadzeniem kont czuwa Komisja Nadzoru Finansowego (KNF).1
Zasady OKI: zamiast podatku Belki podatek od wartości aktywów
Na OKI zyski ze sprzedaży, odsetki i dywidendy są zwolnione z 19% podatku Belki, ale w zamian co roku płaci się podatek od średniej wartości konta ponad kwotę wolną – niezależnie od tego, czy portfel zarobił.
To odwrócenie zasady znanej ze zwykłego rachunku. Tam podatek płaci się od zysku, w chwili jego osiągnięcia. Na OKI zysk w ogóle nie podlega podatkowi dochodowemu, a opodatkowana jest wartość zgromadzonych aktywów – ale tylko ta część, która przekracza kwotę wolną.1
Podstawą jest średnia wartość aktywów w danym roku. Instytucja wycenia konto na koniec każdego dnia, a potem sumuje te wyceny i dzieli przez liczbę dni roku, w których właściciel miał konto. Do sumy dolicza się też wpłaty, które tego samego dnia zostały wypłacone, żeby nie dało się „przeczekać” wyceny na koniec dnia.1 Liczy się więc cały rok, a nie stan z 31 grudnia. Jeśli ktoś trzyma na koncie 180 000 zł przez cały rok i wypłaci wszystko 30 grudnia, jego średnia i tak wyniesie ok. 180 000 zł.
Stawka podatku wynosi:1
- 0,85% w 2027 r. – ustaloną wprost w ustawie,
- od 2028 r. 19% stopy referencyjnej NBP z 31 października roku poprzedniego, zaokrąglone w dół do setnych części procentu, ale nie mniej niż 0,1%. Stawkę na dany rok minister finansów ogłasza do 30 listopada roku poprzedniego.
Stopa referencyjna NBP to podstawowa stopa procentowa banku centralnego. W październiku 2026 r. wynosiła 3,75%.2 Jeśli utrzyma się na tym poziomie do 31 października 2026 r., stawka na 2028 r. wyniesie 0,71% (3,75% × 19% = 0,7125%, po zaokrągleniu w dół). Ustawa nie przewiduje górnego limitu, więc gdy stopy NBP rosną, rośnie też podatek od OKI.
Przykład: w 2027 r. ktoś trzyma na OKI średnio 150 000 zł w polskich akcjach. Od nadwyżki ponad kwotę wolną płaci (150 000 zł – 100 000 zł) × 0,85% = 425 zł podatku. Jeśli portfel zarobił w tym roku 7%, czyli ok. 10 500 zł, na zwykłym rachunku podatek Belki po sprzedaży akcji wyniósłby 1 995 zł. Gdyby jednak portfel stracił, podatek od OKI i tak wyniesie 425 zł, a strata z OKI nie jest stratą podatkową, której można użyć w PIT.1
Rozliczenie odbywa się wyłącznie przez internet. Do końca lutego instytucja przesyła do urzędu skarbowego informację o średniej wartości aktywów. Właściciel konta składa zeznanie przez e-Urząd Skarbowy od 15 marca do 31 maja i do 31 maja płaci podatek. Zeznanie jest tam udostępniane wypełnione danymi od instytucji. Obowiązek złożenia zeznania dotyczy każdego posiadacza OKI, także gdy podatek wynosi 0 zł.1 Pierwsze rozliczenie, za 2027 r., przypadnie wiosną 2028 r.
Limity OKI: 100 tys. zł kwoty wolnej, bez limitu wpłat
Kwota 100 000 zł to kwota wolna od podatku od wartości aktywów, a nie limit wpłat – na OKI można wpłacić dowolnie dużo, ale od nadwyżki ponad kwotę wolną płaci się podatek.
Kwota wolna dotyczy średniej wartości aktywów i jest jedna na osobę. Jeśli ktoś ma kilka kont OKI w różnych instytucjach, sumuje ich średnie wartości i odejmuje od nich jedną wspólną kwotę wolną.1
W ramach 100 000 zł obowiązuje podlimit dla tzw. aktywów oszczędnościowych, m.in. kont i lokat w złotych oraz detalicznych obligacji skarbowych. Dla nich kwota wolna wynosi tylko 25 000 zł. To część kwoty 100 000 zł, a nie dodatkowa pula, i zwolnienie stosuje się do nich w pierwszej kolejności.1
Przykład: ktoś trzyma średnio 40 000 zł na lokacie OKI i 70 000 zł w polskich akcjach. Zwolnienie obejmuje 25 000 zł z lokaty i całe 70 000 zł w akcjach, bo razem to 95 000 zł. Opodatkowane jest pozostałe 15 000 zł z lokaty, co w 2027 r. daje 15 000 zł × 0,85% = 127,50 zł podatku.
Do 2029 r. kwoty wolne są stałe. Od 2030 r. będą co roku podnoszone o inflację z pierwszych trzech kwartałów poprzedniego roku, ogłaszaną przez GUS, i zaokrąglane w dół do pełnych 100 zł.1
Na OKI wpłaca się wyłącznie pieniądze. Nie da się przenieść na nie akcji, obligacji ani jednostek funduszy ze zwykłego rachunku – trzeba je sprzedać i wpłacić gotówkę.1
Co można kupić na OKI? Trzy grupy aktywów
Na OKI można trzymać gotówkę, lokaty, obligacje, akcje, fundusze i ETF-y, ale pełną korzyść dają głównie aktywa złotowe – zagraniczne nie mają kwoty wolnej.
Ustawa dzieli aktywa na trzy grupy:1
Aktywa z trzeciej grupy też można trzymać na OKI. Zyski z nich są zwolnione z Belki, ale podatek od wartości obejmuje je od pierwszej złotówki. ETF na S&P 500 o średniej wartości 50 000 zł oznacza w 2027 r. podatek 425 zł, nawet jeśli całe konto nie przekracza 100 000 zł.
Warunek 70% oznacza, że fundusz lub ETF musi mieć w polityce inwestycyjnej zapisane lokowanie co najmniej 70% aktywów m.in. w akcje spółek z kapitałem w złotych, obligacje w złotych lub bony skarbowe.1 Fundusz polskich akcji lub obligacji może go spełniać, a ETF na indeks światowy – nie.
Na OKI w formie rachunku maklerskiego kupuje się tylko papiery notowane na rynku regulowanym w Polsce lub w UE (albo uznanym przez Komisję Europejską za równoważny), w alternatywnym systemie obrotu, np. na NewConnect, oraz papiery oferowane publicznie przed debiutem. Można tam też trzymać detaliczne obligacje skarbowe. Konto nie obejmuje np. kryptowalut, złota fizycznego czy nieruchomości. Aktywa mogą być w złotych albo w walutach państw Unii Europejskiej, EOG lub OECD.1
Wypłaty z OKI w dowolnym momencie
Pieniądze z OKI można wypłacić w każdej chwili, w całości lub w części, bez utraty zwolnienia z podatku Belki.
Ustawa nie stawia warunków wieku ani minimalnego czasu oszczędzania. Wypłata nie wymaga rozliczania podatku od zysku, bo do przychodów z aktywów OKI nie stosuje się ustawy o PIT.1
Wypłata zmniejsza jednak średnią wartość tylko za dni, w których pieniędzy już nie było na koncie. Dlatego wycofanie środków pod koniec roku nie usunie podatku od wartości za ten rok.
Notowane akcje, obligacje czy ETF-y można też przenieść na OKI w innej instytucji, bez ich sprzedawania. Taka wypłata transferowa trwa najwyżej 14 dni od złożenia dyspozycji.1
Na wypadek śmierci właściciel może – jeśli pozwalają na to przepisy dla danego rodzaju rachunku – wskazać osoby uprawnione do odbioru środków. Aktywa trafiają wtedy do nich lub do spadkobierców, także przez przeniesienie notowanych papierów na ich OKI lub rachunek maklerski.1
OKI a IKE i IKZE – porównanie
OKI daje elastyczność i brak limitu wpłat, a IKE i IKZE – pełniejsze zwolnienie podatkowe w zamian za oszczędzanie do emerytury. Wszystkie trzy konta można mieć jednocześnie.
Źródła danych w tabeli: ustawa o OKI, ustawa o IKE i IKZE oraz limity wpłat ogłoszone na 2026 r.1 3 4
IKE i IKZE służą do oszczędzania na emeryturę, a OKI – na cele, które przypadają wcześniej. Szczegóły kont emerytalnych opisujemy w hasłach IKE i IKZE.
Plusy i minusy OKI
Główną zaletą OKI jest brak podatku Belki bez blokowania pieniędzy, a główną wadą – coroczny podatek od wartości, płacony także w latach strat i od całej wartości aktywów zagranicznych.
OKI wypada najkorzystniej, gdy średnia wartość konta mieści się w kwocie wolnej albo przekracza ją niewiele, a portfel składa się z aktywów złotowych. Przy dużym majątku w zagranicznych ETF-ach i długim horyzoncie coroczny podatek od wartości może przewyższyć jednorazowy podatek Belki. Inne konta i ulgi podatkowe opisuje nasz słownik inwestora.
jako źródło wiadomości w Google