Obligacje indeksowane inflacją – co to jest?
Obligacje indeksowane inflacją to obligacje, których oprocentowanie od drugiego roku równa się inflacji powiększonej o stałą marżę – dzięki temu odsetki rosną razem z cenami.
W potocznym języku nazywa się je obligacjami antyinflacyjnymi. W Polsce to detaliczne obligacje skarbowe emitowane przez Skarb Państwa: 4-letnie COI, 10-letnie EDO oraz rodzinne ROS (6 lat) i ROD (12 lat).1 Odsetki powiązane są ze wskaźnikiem cen towarów i usług konsumpcyjnych (CPI), który co miesiąc ogłasza GUS.
Celem takich obligacji jest ochrona siły nabywczej oszczędności. Jeśli ceny w sklepach rosną o 4% rocznie, a oprocentowanie obligacji wynosi 4% plus marża, pieniądze nie tracą na wartości, a marża jest realnym zyskiem (przed podatkiem). Czym dokładnie jest inflacja i jak ją mierzyć, wyjaśniamy w haśle inflacja.
Obligacje indeksowane inflacją to tylko jedna z grup obligacji detalicznych. Pozostałe mają oprocentowanie stałe (np. TOS) albo zależne od stóp procentowych NBP (np. ROR, DOR). Przegląd wszystkich serii i sposób ich zakupu opisujemy w haśle obligacje skarbowe.
Jak działają obligacje indeksowane inflacją: 1. rok stały, potem inflacja + marża
W pierwszym roku oprocentowanie jest stałe i znane z góry, a w każdym kolejnym roku ustala się je od nowa jako sumę rocznej inflacji i marży.
Wzór z listu emisyjnego, czyli oficjalnego dokumentu z warunkami emisji, jest prosty:2
Oprocentowanie = inflacja + marża
Do wzoru trafia roczna inflacja CPI (zmiana cen w porównaniu z tym samym miesiącem rok wcześniej), ogłoszona przez Prezesa GUS w miesiącu poprzedzającym pierwszy miesiąc nowego roku odsetkowego.2 Ponieważ GUS publikuje pełne dane o cenach w połowie kolejnego miesiąca, w praktyce to inflacja sprzed ok. dwóch miesięcy. Jeśli obligacja zaczyna nowy rok odsetkowy w październiku, do obliczeń bierze się inflację za sierpień, którą GUS ogłosił we wrześniu.
Przykład: przy inflacji 3% i marży 2% obligacja płaci w danym roku 5%. Tak ustalone oprocentowanie obowiązuje przez cały rok odsetkowy i nie zmienia się, nawet jeśli w tym czasie inflacja mocno wzrośnie albo spadnie.2
Rok odsetkowy liczy się od dnia zakupu, a nie od stycznia. Obligacja kupiona 15 października 2026 r. zmieni oprocentowanie 15 października 2027 r., a kolejne zmiany nastąpią w następne rocznice zakupu.
Marża obligacji to zysk ponad inflację
Marża to stała nadwyżka ponad inflację, ustalona w dniu zakupu i niezmienna aż do wykupu – to ona decyduje o realnym zysku z obligacji.
W ofercie z października 2026 r. marża wynosi 1,50% dla COI, 2,00% dla EDO i ROS oraz 2,50% dla ROD.1 Najkrótsza z tych obligacji, 4-letnia COI, ma najniższą marżę, a najdłuższa, 12-letnia ROD – najwyższą. Wyższa marża to nagroda za zamrożenie pieniędzy na dłużej.
Marży nie należy mylić z oprocentowaniem pierwszego roku. Pierwszy rok ma osobną, stałą stawkę (np. 5,35% w EDO), a marża zaczyna działać dopiero od drugiego roku.
Ministerstwo Finansów co miesiąc wydaje nowe listy emisyjne i może w nich zmienić marżę. Zmiana dotyczy jednak tylko obligacji kupionych później – w już kupionej obligacji marża jest stała.2 Kto kupił EDO z marżą 2,00%, zachowuje ją przez wszystkie 10 lat.
Obligacje COI, EDO, ROS i ROD – aktualna oferta
W październiku 2026 r. Skarb Państwa oferuje cztery serie obligacji indeksowanych inflacją. Różnią się okresem, marżą i tym, co dzieje się z odsetkami.1 3
COI wypłaca odsetki w ostatnim dniu każdego roku odsetkowego, zawsze liczone od nominału 100 zł.4 Sprawdza się, gdy celem jest regularny dodatkowy dochód.
EDO, ROS i ROD działają inaczej. Odsetki co roku dopisują się do kapitału, a w kolejnym roku liczą się od większej kwoty – to mechanizm procentu składanego. Całość inwestor dostaje dopiero w dniu wykupu.2
ROS i ROD to obligacje rodzinne. Mogą je kupić tylko beneficjenci programu 800+, i to tylko do wysokości otrzymanego świadczenia.3 Jedna obligacja każdej serii kosztuje 100 zł, a COI i EDO kupione za pośrednictwem PKO BP można też trzymać na kontach IKE i IKZE.2 4
Kapitalizacja w EDO a wypłata odsetek w COI – przykład w złotówkach
Przy tej samej inflacji EDO przynosi więcej niż COI z dwóch powodów: ma wyższą marżę, a jej odsetki zarabiają na kolejne odsetki.
Załóżmy inwestycję 10 000 zł i inflację na stałym poziomie 3% rocznie. To uproszczone założenie do obliczeń, a nie prognoza.
W COI odsetki co roku liczą się od tych samych 10 000 zł. Po odjęciu 19% podatku od zysków kapitałowych (tzw. podatku Belki) inwestor dostaje łącznie ok. 1 478 zł.5
W EDO odsetki rosną z roku na rok, bo liczą się od coraz większej kwoty. Gdyby EDO wypłacało odsetki tak jak COI, przez 4 lata dałoby 2 035 zł. Kapitalizacja dokłada więc ok. 160 zł, a z każdym kolejnym rokiem ta różnica rośnie.
Po pełnych 10 latach EDO przy tym samym założeniu jest warte ok. 16 343 zł. Odsetki wynoszą 6 343 zł, a bez kapitalizacji byłoby to 5 035 zł. Podatek płaci się jednorazowo przy wykupie, więc po jego odjęciu na koncie zostaje ok. 15 138 zł. Własne warianty z inną kwotą i inflacją można policzyć w kalkulatorze obligacji skarbowych.
Przy deflacji oprocentowanie nie spada poniżej marży
Gdy inflacja jest ujemna, do wzoru wpisuje się zero – oprocentowanie równa się wtedy samej marży.
Ujemna inflacja, czyli deflacja, oznacza spadek cen. List emisyjny przewiduje, że jeśli wskaźnik inflacji jest mniejszy od zera, do obliczeń przyjmuje się zero.2 4 Przy deflacji -1% EDO zapłaci więc 2,00% (marża), a nie 1,00%.
Deflacja nie jest czysto teoretycznym scenariuszem. W Polsce ceny spadały rok do roku przez ponad dwa lata, od połowy 2014 r. do jesieni 2016 r. – średnio o 0,9% w 2015 r. i o 0,6% w 2016 r.6 Obligacje, których nowy rok odsetkowy wypadał w tym okresie, dostawały oprocentowanie równe samej marży.
Inaczej wygląda sytuacja przy niskiej, ale dodatniej inflacji. Przy inflacji 1% EDO płaci 3%, czyli mniej niż 3-letnie obligacje stałoprocentowe TOS z tej samej oferty (4,40%).1 Wartość nominalna obligacji trzymanej do końca nigdy jednak nie maleje – przy wykupie Skarb Państwa zwraca co najmniej 100 zł za każdą obligację.2
Plusy i minusy obligacji indeksowanych inflacją
Główną zaletą jest ochrona przed inflacją przy bardzo niskim ryzyku, a główną wadą – opóźnienie indeksacji i koszty wcześniejszego wyjścia z inwestycji.
Pozostałe rodzaje obligacji i związane z nimi pojęcia wyjaśnia nasz słownik inwestora.
jako źródło wiadomości w Google