Obligacje skarbowe – co to są?
Obligacja skarbowa to pożyczka, której udzielasz Skarbowi Państwa – państwo zobowiązuje się oddać pożyczone pieniądze w ustalonym terminie razem z odsetkami.
Formalnie obligacja to papier wartościowy, czyli dokument potwierdzający dług. Wydaje go (emituje) Skarb Państwa, w którego imieniu działa Minister Finansów.1 Emisja obligacji to jeden z głównych sposobów, w jaki państwo pożycza pieniądze na pokrycie potrzeb budżetu.2
Każda obligacja ma trzy podstawowe parametry. Wartość nominalna to kwota, którą państwo odda w dniu wykupu – w obligacjach dla oszczędzających wynosi 100 zł.1 Oprocentowanie określa, ile odsetek dostaniesz za pożyczenie pieniędzy. Termin wykupu to dzień, w którym państwo zwraca pieniądze.
Przykład: za 10 000 zł kupujesz 100 obligacji po 100 zł. W dniu wykupu państwo oddaje 10 000 zł oraz naliczone odsetki.
Obligacje detaliczne i rynkowe to dwa różne produkty
Państwo sprzedaje dwie grupy obligacji: detaliczne (oszczędnościowe), przeznaczone głównie dla osób fizycznych, oraz rynkowe (hurtowe), kierowane do instytucji finansowych.
Obligacje skarbowe detaliczne kupują przede wszystkim osoby fizyczne, choć przepisy dopuszczają też m.in. fundacje i stowarzyszenia.1 Kosztują 100 zł za sztukę i są sprzedawane wyłącznie w dwóch bankach. Nie są notowane na giełdzie, więc ich cena nie zmienia się z dnia na dzień – w terminie wykupu dostajesz 100 zł za obligację plus odsetki. To o nich zwykle mówi się w kontekście oszczędzania.
Obligacje rynkowe (hurtowe) mają wartość nominalną 1000 zł. Państwo sprzedaje je na przetargach organizowanych przez NBP, w których bezpośrednio uczestniczą wybrane instytucje finansowe, tzw. dealerzy skarbowych papierów wartościowych.2 Potem obligacje krążą na rynku wtórnym, a ich cena zmienia się codziennie.
Obligacje skarbowe są notowane także na rynku Catalyst, prowadzonym przez GPW i BondSpot.3 Osoba fizyczna może je tam kupić przez konto maklerskie, ale musi liczyć się z wahaniami ceny. Wśród obligacji rynkowych są także obligacje zerokuponowe, które nie wypłacają odsetek, tylko są sprzedawane poniżej wartości nominalnej.
Rodzaje obligacji skarbowych detalicznych – oferta z października 2026
Detaliczne obligacje skarbowe różnią się okresem oszczędzania (od 3 miesięcy do 12 lat) i sposobem naliczania odsetek: stałym, zmiennym według stopy NBP albo indeksowanym inflacją.
Oprocentowanie każdej serii określa Minister Finansów w liście emisyjnym, a nowe serie trafiają do sprzedaży co miesiąc.1 Poniższa tabela pokazuje serie sprzedawane od 1 do 31 października 2026 r.4
Obligacje dzielą się na trzy grupy według oprocentowania:
- Stałe (OTS, TOS) – stawka jest znana z góry na cały okres, więc od początku wiadomo, ile wyniesie zysk.
- Zmienne (ROR, DOR) – po pierwszym miesiącu oprocentowanie to stopa referencyjna NBP (plus marża w DOR) i zmienia się razem z decyzjami banku centralnego.
- Indeksowane inflacją (COI, ROS, EDO, ROD) – od drugiego roku oprocentowanie to inflacja powiększona o stałą marżę. Szczegóły tego mechanizmu opisujemy w haśle obligacje indeksowane inflacją.
Ważny jest też sposób wypłaty odsetek. W ROR i DOR odsetki co miesiąc trafiają na konto, a w COI – raz w roku. W TOS, ROS, EDO i ROD działa kapitalizacja: odsetki z każdego roku dopisuje się do kapitału, więc w kolejnym roku zarabiają one kolejne odsetki.4
Przykład: 10 000 zł w obligacjach TOS po 4,40% rocznie z kapitalizacją po 3 latach urośnie do ok. 11 379 zł. Odsetki wyniosą ok. 1 379 zł przed podatkiem i ok. 1 117 zł po podatku. Wynik dla innych obligacji i kwot policzysz w kalkulatorze obligacji skarbowych.
Obligacje rodzinne ROS i ROD mogą kupić tylko osoby pobierające świadczenie wychowawcze z programu Rodzina 800+. Limit zakupu to łączna kwota otrzymanego świadczenia pomniejszona o wcześniej kupione obligacje rodzinne.5
Jak kupić obligacje skarbowe? Tylko przez PKO BP i Pekao
Detaliczne obligacje skarbowe sprzedają wyłącznie dwaj agenci emisji działający na podstawie umów z Ministrem Finansów: PKO Bank Polski i Bank Pekao.6
Obligacje można kupić przez internet, w aplikacji bankowej, przez telefon albo w oddziale.6 Warunki są w obu bankach identyczne – ta sama seria ma wszędzie to samo oprocentowanie. Minimalna kwota zakupu to 100 zł, czyli jedna obligacja.
Kupione obligacje zapisuje się na rachunku rejestrowym, czyli w rejestrze, w którym bank odnotowuje, ile obligacji posiadasz. Za zakup i przechowywanie obligacji nie płaci się dodatkowych opłat.7
Gdy obligacje dobiegają końca, można je zamienić na nową serię, zamiast wypłacać pieniądze. Przy takiej zamianie cena nowej obligacji bywa niższa niż 100 zł – np. dla EDO i TOS wynosi 99,90 zł.8
Obligacje można też trzymać w opakowaniu podatkowym. PKO BP prowadzi konta IKE-Obligacje i IKZE-Obligacje, na których odsetki mogą być zwolnione z podatku po spełnieniu warunków ustawy – więcej w haśle IKE.9 Poza tymi kontami odsetki pomniejsza 19% podatek Belki, który bank pobiera automatycznie przy wypłacie odsetek lub wykupie.7 10
Przedterminowy wykup kosztuje od 0 do 3 zł za obligację
Pieniądze z obligacji detalicznych można odzyskać przed terminem wykupu, ale za każdą obligację (poza OTS) bank pobiera opłatę, która pomniejsza zysk.
Stawki dotyczą obligacji kupionych od 1 września 2024 r.; starsze emisje mają niższe opłaty.4 8 Przykład: kto wycofa przed terminem 10 000 zł z obligacji EDO (100 sztuk), zapłaci 300 zł opłaty.
Opłata zwykle nie narusza wpłaconego kapitału. W obligacjach z kapitalizacją (TOS, ROS, EDO, ROD) oraz w pierwszym okresie odsetkowym pozostałych bank pobiera ją najwyżej do wysokości naliczonych odsetek. Wyjątek dotyczy ROR, DOR i COI w kolejnych okresach – tam opłata jest pobierana w pełnej wysokości, bo wcześniejsze odsetki trafiły już na konto.4 11
Bezpieczeństwo i ryzyka obligacji skarbowych
Za wykup obligacji skarbowych odpowiada Skarb Państwa, dlatego należą one do najbezpieczniejszych form oszczędzania w Polsce – ale i one niosą ryzyka, głównie utraty siły nabywczej pieniędzy.
Bezpieczeństwo wynika z tego, kto pożycza pieniądze. Emitentem jest państwo, które ma stałe dochody z podatków. Detaliczne obligacje nie są notowane, więc ich wartość nie spada razem z rynkiem – w terminie wykupu dostajesz 100 zł za sztukę plus odsetki.
Ryzyka obligacji skarbowych detalicznych:
Obligacje indeksowane inflacją chronią przed wzrostem cen dopiero od drugiego roku. W pierwszym roku ich oprocentowanie jest stałe, tak jak w TOS. Inne pojęcia związane z obligacjami zbiera nasz słownik inwestora.
jako źródło wiadomości w Google